Geschiedenis cementtegels

 

Back in the days Portugese tegels maken

Geschiedenis van de oude antieke cementtegels

Oude bouwmaterialen zijn al jaren aan een opmars bezig. Oude en antieke tegels vinden hun weg naar een nieuwe bestemming. Hieronder volgt  een korte omschrijving van de productie van de oude en antieke cementtegels van toen.

De gegoten en droog geperste oude en antieke vloertegels

Naast de keramische vloertegels ontwikkelde men ook de ingelegde gekleurde cementtegels. Mede door hun gunstige prijs-kwaliteit verhouding werden deze cementtegels ook internationaal een veelgevraagd Belgisch product.De eerste cementtegels werden omstreeks 1840 in Gent gemaakt. Daarbij maakte men in het begin gebruik van een houten mal waarin het gekleurde cement werd gegoten. Deze eerste vloertegels bestonden uit 1 kleur. Cementtegels maken met een patroon erin was immers veel te duur door het arbeidsintensieve proces. Pas later ,door de invoering van bv mechanische en hydraulische persen ,was men in staat om cementtegels te produceren die er niet alleen mooi uitzagen, maar ook konden concurreren met de  keramische tegels of met oude mozaïekvloeren.

Opgericht in 1848 behoorde het Manufacture de Carrelage T.Picha & Cie te Gent tot de eerste cementtegel fabriek die volgens een eigen proces startte met de fabricage van eenvoudige gegoten oude antieke cementtegels. De doorbraak in de productie van antieke cementtegels kwam echter van de fabriek Les Usines a carreaux en ciment Fieve & Cruls.Opgericht in 1871 te Gent, vervaardigde deze cementtegel fabriek als eerste Belgische fabriek drooggeperste oude en antieke cementtegels die als eerste konden wedijveren met de oude en antieke keramische vloertegels. Natuurlijk werd de concurrentie groot op de markt voor de productie van deze antieke cementtegels, vandaar dat er nog vele cementtegel fabrieken hun deuren zouden openen. Voorbeelden van deze antieke cementtegel fabrieken zijn oa: antieke cementtegel fabriek  Fabrique de carreaux en ciment Dutry-Massy, antieke cementtegel fabriek Fabrique de dalles en ciment unis a incrustations Ch. Eggermont et soeur  en de antieke cementtegels fabrieken van Leon de Smet en Van Overstraeten & Cie. Ontstaan vanuit Gent zouden dus later in heel België oude en antieke cementtegels worden gefabriceerd.

Oude en antieke cementtegels waren antieke vloertegels die over het algemeen minder slijtvast waren dan de antieke keramische tegels, maar ze waren wel minder prijzig en moeilijk van elkaar te onderscheiden. De motieven van deze antieke tegels liepen vaak gelijk. Antieke motief tegels in al hun vormen en patronen werden zowel uitgevoerd in antieke cementtegels als antieke keramische tegels. Het was dan ook voor een leek moeilijk om deze twee typen oude en antieke tegels van elkaar te onderscheiden. Daarom namen handelaren in deze oude en antieke bouwmaterialen vaak beide soorten antieke tegels in hun assortiment op. Men onderscheidde bijvoorbeeld verschillende motieven: antieke Jugendstil cementtegels,oude art nouveau cementtegels en antieke art deco cementtegels.

Nagenoeg alle cementtegel fabrieken exporteerden een groot deel van hun voorraden oude en antieke cementtegels. Deze oude cementtegels werden niet alleen naar de buurlanden uitgevoerd: Nederland, Frankrijk,Duitsland. Antieke cementtegels werden zowat over de gehele wereld verspreid. Vandaag de dag komt FLOORZ deze antieke cementtegels, tijdens haar zoektochten door België en Frankrijk, nog steeds tegen in bijvoorbeeld musea,restaurants,bakkerijen en bibliotheken.

Uit bovenstaand verhaal valt af te leiden dat de productie van oude en antieke cementtegels in België na ongeveer 1880 tot grote bloei kwam. Dat kon slechts mogelijk zijn tijdens economische gunstige omstandigheden. De productie van oude en antieke cementtegels was immers een kostbare aangelegenheid. Een gemiddelde werknemer produceerde per dag ongeveer 4 vierkante meter aan oude en antieke cementtegels. Het is dan ook niet gek dat FLOORZ  deze oude tegels vaak recupereert uit woonhuizen van de gegoede middenklasse of gebouwen waarin het gebruik van deze oude,antieke tegels een meerwaarde bood. Bijvoorbeeld een hygiënische meerwaarde; deze oude motief tegels waren niet alleen mooi als decoratie, maar ook bijzonder praktisch in bijvoorbeeld bakkerijen,viswinkels,restaurants en dergelijke.

Ook opvallend is het dat de producenten van deze oude en antieke vloertegels de meeste diverse stijlen in hun catalogi aanboden. Zowel antieke Jugendstil tegels of oude art nouveau tegels, alsmede antieke art deco tegels werden tegelijkertijd aangeboden. Commercieel gezien natuurlijk een slim standpunt. Voor het ontwerpen van deze antieke motief tegels hadden de producenten de beschikking over eigen decoratieateliers. Ook werden extern ontwerpers aangetrokken zoals schilders of beeldhouwers om deze antieke tegels van hun motieven te voorzien.

Meer informatie over antieke tegels:

Wilt u een idee krijgen hoe deze antieke tegels zijn vervaardigd, brengt u dan eens een bezoekje aan het bedrijf Impermo in Sint-Truiden. De huidige functie is een groothandel in vloer – en wandtegels , maar vroeger werden hier  jaren 30 tegels vervaardigd.Dit bedrijf was gespecialiseerd in de productie van de antieke cementtegel.

Vlak na de Eerste Wereldoorlog begon Ferdinand Stultjens met de productie van cementtegels. Hij kocht een tweedehands tegelpers omdat hij dacht dat de vraag naar oude bouwmaterialen toe zou nemen na het beëindigen van de oorlog. Ferdinand overleed echter kort nadat de fabricage van deze antieke cementtegels goed en wel op gang was gekomen. Zijn 4 zonen namen nu de productie van deze cementtegels voor hun rekening. De visie van de stichter bleek een goede te zijn. Cementtegels werden een veelgevraagd product en voortdurend werden er nieuwe machines aangekocht om zo de productie van de cementtegels uit te breiden. Impermo was een van de eerste Belgische bedrijven die is begonnen met de grootschalige productie van cementtegels met marmerkorrel. Vanaf 1931 zou Impermo als eerste in België starten met het verwerken van witte cement in hun cementtegels.In 1932 legde een brand de productie van de antieke cementtegels tijdelijk stil, maar al spoedig volgde de wederopbouw waardoor de productie van de antieke cementtegels weer op gang kwam. Tijdens de oorlogsjaren kwam de verkoop van de antieke cementtegels op een laag pitje te staan.De bloeiperiode voor de cementtegels lag dan ook tussen 1950 en 1970. Daarna werden deze antieke cementtegels veel gebruikt voor garage- en keldervloeren. In 1990 valt dan ook het doek wat betreft de fabricage van de cementtegels. De familie Stultjens is nog steeds eigenaar van de voormalige cementtegel fabriek en heeft gewerkt aan het opzetten van een klein cementtegel museum.Aan de hand van antieke cementtegels,oude cementtegel persen, catalogi van deze antieke vloertegels, foto’s enzovoorts., komt een stukje geschiedenis van de productie van antieke cementtegels weer een beetje tot leven.